Historie

Historie

historieWie kaas zegt, zegt Kollum

Een familiecollectief met één kapitein
Sytze van der Veen is de algemeen directeur van Kollumer Kaas, gevestigd op het gloednieuwe industrieterrein van het gelijknamige dorp. Kom je het kantoor binnen, dan vallen meteen drie foto’s op. Een vierkant huis met een kerktoren op de achtergrond, een soort loods tussen de bomen en een prent van het huidige riante onderkomen. Alles met elkaar beslaat dit een halve eeuw geschiedenis. We gaan er voor zitten en pakken de koffie erbij.


Ding dong, daar is de melkboer!

In de jaren ’60 begon vader Folke Jan vanuit dat kleine huisje in Kollum, melk (en bijproducten zoals yoghurt en kwark) te venten vanuit een Bedford busje. Hij reed de woonwijk in, luidde een bel, deed de laadklep open en de huisvrouwen kwamen naar buiten met hun flessen die omgeruild werden tegen volle. Maar ja, je bent handelaar, een van de velen met een vaste wijk waar je voor had betaald. Dus wat doe je dan als er iemand op de stoep staat en je aanbiedt om panty’s (toen hypermodern) aan de deur te slijten. Ja, hoe ging dat. Even pa vragen.

Doet u me daar ook maar eentje van!

En dus komt pa aanzitten, forse vitale man met grijze krullen. En vooral ogen die schitteren als hij zijn herinneringen opdiept. Ja, hoe ging dat? “Ik had zo’n stofjas aan en die panty in het borstzakje. En al die vrouwen wilden weten wat dat was. Ik zei: panty’s! De allerbeste die er zijn. Van Danlon. Dat was hét merk.” Dat liep prima dus brengt u nog maar een doosje meneer. Die wilde ze meteen factureren, maar Van der Veen zei: nee, nee, ik betaal pas als ik ze verkocht heb. Dus toen de markt verzadigd was, zat hij niet met onverkoopbare voorraad. Je bent handelaar of je bent het niet.

Het toeval dat naar hem toeviel

De melk werd opgehaald aan de fabriek in Edam en toen had die een voorraad onverkoopbare kazen, u weet wel van die kogelvormen. Maar met een scheurtje erin want er was bij de rijping iets misgegaan. Dus dat kon hij voor een zacht prijsje meenemen. Daar ging gelijk het mes doorheen en nu verkocht hij aan de auto: helen, halven en kwarten, want bejaarden hebben aan een kwart genoeg. Zo is het kaasverhaal geboren!

Van de melk naar de markt

“Ha, dacht ik, dat is mooie handel. Er komt niks terug van de klant zoals al die flessen. Die gingen hem vier keer door de handen: van de leverancier naar de bus (1), van de bus naar de klant (2), van de klant terug naar de bus (3) en weer terug naar de fabriek (4). Dus dat kost niet alleen veel ruimte maar ook veel werk. Met de kaas had hij meer omzet voor een hoger bedrag en minder werk. “Dus toen mijn broer erbij kwam keek ik om mij heen en toen viel het oog op de markt in Hoogkerk: daar was nog geen kaasboer.” Broer ging op het busje en hij achter de kraam (dat was in ’74). Vervolgens kwam er plek in Eelde, hij hoorde dat er in Uithuizen (’s ochtends) en Uithuizermeeden (’s middags) nog geen kaasboer was. En met een groep collega’s richtte hij zelf een markt op in Marum! Heerenveen was zo groot, daar kon wel een tweede kaasboer bij. En zo ging het maar al verder. Inmiddels bedient de familie 30 markten in de week.

Kaas in het schoolgebouw

De bedrijfsruimte was al gauw te krap. Maar ja, iets kopen met een lening, dat deed je niet in die tijd (en zeker niet als pa daar mordicus tegen is). Zodat er een hokje van de gemeente werd bijgehuurd voor ƒ 30 per maand. Dat was echter nodig voor uitbreidingsplannen en toen stond er een oude lagere school leeg, dus de lessenaars eruit en de kaas erin. De gemeente zat tijdens de verbouwing in de landbouwschool dus toen die eruit gingen hapte Van der Veen toe. De zaak liep al zo goed dat de ƒ 35.000 op tafel gelegd kon worden (die loods op de foto zijn drie klaslokalen). Zijn geluk kende geen grenzen toen de aangrenzende woning te koop stond: “Ik dacht, die moet ik hebben, dan woon ik vlakbij mijn bedrijf.”

Meer, meer en nog eens meer

Doordat de melk verdween was er ruimte voor meerdere wagens, de broer ging verder met melk venten, andere broers kwamen in het bedrijf om die extra wagens te bemannen. Vrouw en kinderen mee, dus zo liep het wel. Het assortiment bestond allang niet meer uit Edammer kaas met scheurtjes, de markt groeide en daarmee de handel, ga maar na hoeveel soorten kaas er in Frankrijk worden gemaakt (Sytze: “meer dan een miljoen”). We zijn aangekomen bij de jaren ’80. Personeel nam toe doordat jongens na hun stagejaar bleven hangen in het bedrijf. Kinderen kwamen in de zaak. Sytze al vanaf zijn zesde. Stoofje mee voor als de plank te hoog was. De kinderen vonden het prachtig, ook vanwege het zakgeld natuurlijk.

Het toeval dat naar hem toeviel

Sytze, de jongste uit het gezin, net zo tanig als zijn vader atletisch is, is nu de manager. Dat was geen opzet. De oudste werd grondig ingewerkt, vaak discussies thuis over hoe dingen moesten gaan, en dan zat die kleine jongen erbij en luisterde. Broer overleed plotseling aan een hersentumor. Tegelijkertijd had oom de heup kapot. Dus de twee bestuursleden vielen weg en wie bleef er over? Die stille jongen die nooit iets was gevraagd, die nooit iets had gezegd maar die al een heleboel in de smiezen had. Hij was alweer 21 jaar oud dus “toen moest ik. Niet van pa, maar van mezelf. Voor mij de kans om te laten zien: ik kan het ook!”

Slimmigheidje

Dit gebeurde in 2005. “We hadden één kapitein op het schip maar we regelden het met zijn allen, daarom kon ik er gemakkelijk inrollen, maar ik moest me nog wel bewijzen natuurlijk”. Zijn eerste daad was de inkoop vereenvoudigen. Het aantal leveranciers werd teruggebracht van 14 naar 3 en er kwam een directe lijn naar de fabriek. Geen tussenhandel dus verser en voordeliger. “En toen begonnen de eigen merken. Wij zijn gespecialiseerd in magere kaas. Kollumer kaas heeft daar 30 soorten in. Waaronder ook geitenkaas.” Wist u dat die vier keer zo snel verteert en louter uit onverzadigde vetzuren bestaat? Aanrader voor leverpatiënten.

Straks op het internet!

In 2006 volgde de verhuizing naar het huidige, nieuwgebouwde pand. Het assortiment breidde verder uit met Spaanse en Duitse kaas, noten, worst (Zeeuws) spek, grillworst, eigen geproduceerde roomkaas, kruidenboter, brie met bieslook/boursin, salades, feta met tomaten/paprika/olijven. U kunt het vanaf januari allemaal nalezen én bestellen op de webwinkel www.kaasuitkollum.nl .

De kaastrommel

Nog even een rondleiding tot besluit. Je komt de bedrijfsruimte binnen via een sanitaire kamer, ieder moet daar in ieder geval de handen wassen. Er is een douche voor mannen en een douche voor vrouwen. Er gaat een deur open en daar staat een forse warmtepomp zachtjes te zoemen. Die haalt tot 200 meter onder de grond de energie weg. Dus 100% ecologisch! Een koele zaal staat vol met rekken waar de gele, rode en zwarte wielen liggen te pronken. Wat ik aanzie voor een Afrikaanse trommel blijkt ook al kaas te zijn! In een andere zaal kratten vol met allerlei soorten wijnen. “Maar ik ben zelf niet zo’n kenner hoor”, geeft hij eerlijk toe.

Tip: laat kaas uit de koelkast even staan want de smaak komt pas tot zijn recht op 18°C.